راهنمای کامل شناخت انواع فرمت‌های عکس، ویدیو و صدا

فرمت فایل (File Format) به ساختار داخلی یک فایل اشاره دارد؛ یعنی اینکه فایل چگونه اطلاعات را ذخیره می‌کند و با چه نرم‌افزاری قابل خواندن است. هر عکسی که می‌بینید، هر ویدیویی که پخش می‌کنید و هر موزیکی که گوش می‌دهید، همگی یک "فرمت" مشخص دارند که نوع محتوای آنها را تعیین می‌کند.

در ساده‌ترین مثال: فایل‌های عکس، فایل‌های ویدیو و فایل‌های صوتی، هرکدام ساختار خاص خود را دارند و با فرمت‌های متفاوتی ذخیره می‌شوند. به همین دلیل است که یک فایل mp4 ویدیو را پخش می‌کند، اما یک فایل jpg یک تصویر را نشان می‌دهد.

آشنایی با فرمت فایل‌ ویدیویی

اگر تدوینگر، فیلمبردار یا تولیدکننده محتوا باشید، هارددیسک شما پر از ویدیو و فوتیج است. هر فایل ویدیویی درون خود مجموعه‌ای از فریم‌ها و اطلاعات صدا و تصویر دارد که در کنار هم یک فیلم متحرک را تشکیل می‌دهند.

فرمت‌های رایج ویدیویی شامل موارد زیر هستند:

MP4
MOV
AVI
MTS / M2TS
MKV

این فرمت‌ها توسط شرکت‌های مختلف تولیدکننده دوربین مانند Canon، Sony، Panasonic یا حتی موبایل‌ها ایجاد می‌شوند. زمان ضبط ویدیو، بسته به مدل دوربین و تنظیمات انتخاب‌شده، فایل در یکی از این فرمت‌ها روی کارت حافظه ذخیره می‌شود.

آشنایی با فرمت فایل عکس

تقریباً همه ما مجموعه‌ای از عکس‌ها روی کامپیوتر یا موبایل داریم. هر عکس، بسته به اینکه توسط دوربین ثبت شده باشد یا توسط یک نرم‌افزار گرافیکی ساخته شده باشد، در یک فرمت خاص ذخیره می‌شود.

فرمت‌های رایج عکس:

RAW
JPEG
PNG
TIFF
BMP

در دوربین‌های عکاسی حرفه‌ای معمولاً دو فرمت ذخیره می‌شود: RAW و JPEG فرمت RAW بهترین کیفیت را دارد و برای ادیت حرفه‌ای ضروری است. JPEG حجمی کمتر دارد و برای استفاده سریع مناسب است.

آشنایی با فرمت فایل صدا

هر صدایی که در گوشی می‌شنوید یا هنگام پخش موزیک استفاده می‌کنید یک فرمت صوتی دارد. فرمت‌های رایج صدا:

WAV (کیفیت بالا)
MP3 (فشرده‌سازی بیشتر و حجم کمتر)
MIDI (داده‌های موسیقایی، نه صدا)
AAC / M4A

روش تشخیص فرمت یک فایل

ساده‌ترین روش تشخیص فرمت یک فایل، نگاه‌کردن به پسوند آن است؛ پسوند همان حروفی است که بعد از نقطه می‌بینیم، مثل:

.jpg
.mp4
.wav
.zip

در ویندوز کافی است روی فایل راست کلیک کرده و Properties را بزنید تا نوع فایل و فرمت آن نمایش داده شود.

اگر از مک استفاده می‌کنید روی فایل راست کلیک کرده و Get Info را انتخاب کنید تا فرمت فایل نمایش داده شود.

پسوند فایل چیست؟

پسوند فایل همان بخش انتهایی نام فایل است که بعد از نقطه قرار می‌گیرد. مثلاً در فایل section.mp4 → فرمت فایل mp4 است.

به پسوند فایل، File Extension نیز گفته می‌شود. این پسوند تعیین می‌کند فایل با چه نرم‌افزاری باز شود.

در ویندوز می‌توانید نمایش دائمی پسوند فایل‌ها را فعال کنید تا همیشه پسوند هر فایل دیده شود:

در مک نیز با فعال کردن گزینه Show all filename extensions می‌توانید همه پسوندها را نمایش دهید:

پکیجهای آموزشی برای موفقیت

ورود به دنیای یادگیری هنرهای عکس و فیلم به روش مانی سافت، قدم به قدم محکم و دقیق.

لیست دوره های آموزشی

آموزش پکیجهای آموزشی برای موفقیت - مانی‌سافت

نکات مهم درباره فرمت‌های فایل

فرمت فایل تعیین می‌کند چه کیفیتی ارائه می‌شود.
فرمت‌های RAW و TIFF برای عکاسی حرفه‌ای مناسب هستند.
MP4 بهترین فرمت ویدیویی برای کارهای عمومی است.
فرمت MOV اغلب برای کیفیت بالاتر و تدوین حرفه‌ای استفاده می‌شود.
فرمت WAV در صدا بهترین کیفیت را دارد ولی حجیم است.
فرمت‌ها به‌خاطر فشرده‌سازی‌های متفاوت، کیفیت مختلفی تولید می‌کنند.

سوالات پرتکرار درباره فرمت فایل‌ها (FAQ)

آیا فرمت فایل روی کیفیت تأثیر دارد؟

بله. برخی فرمت‌ها مثل RAW یا TIFF بدون افت کیفیت ذخیره می‌شوند، اما فرمت‌هایی مثل JPEG یا MP3 فشرده‌سازی با افت کیفیت دارند.

بهترین فرمت برای ادیت عکس چیست؟

بدون شک RAW بهترین انتخاب است چون اطلاعات کامل سنسور را ذخیره می‌کند.

بهترین فرمت ویدیو برای پریمیر یا تدوین چیست؟

MOV و MP4 مناسب‌ترین انتخاب‌ها هستند. برای تدوین سنگین یا VFX بهتر است از ProRes یا DNxHD استفاده کنید.

چرا بعضی فایل‌ها باز نمی‌شوند؟

احتمالاً نرم‌افزار مناسب آن فرمت را ندارید.
فایل خراب شده است.
پسوند اشتباه روی فایل گذاشته شده است.

آیا می‌توان فرمت فایل را تغییر داد؟

بله، اما تغییر واقعی فرمت با تغییر نام فایل فرق دارد. برای تبدیل واقعی باید از نرم‌افزار استفاده کنید (مثل Photoshop برای عکس یا Adobe Media Encoder برای ویدیو).