فرمت فایل، یعنی ساختار درونی آن، اینکه درونش چه محتویاتی دارد و برای چه مصرفی تهیه شده است.

بزارید با یک مثال خیلی ساده موضوع فرمت چیست را شروع کنیم. در هر سیستم عاملی، میخواهد ویندوز باشد یا مکینتاش یا اندروید یا آی او اس، فایلهای عکس، فیلم، موزیک، وجود دارند. فایلهایی که عکس هستند را میگوییم فرمت تصویر، فایلهایی که فیلم هستند را میگوییم فرمت ویدیو، فایلهایی که موزیک هستید را میگوییم فرمت صدا.

فرمت فایل ویدیویی

اگر تدوینگر هستید یا فیلمبردار یا کسی که با فایلهای ویدویی سروکار دارید، بدون شک هارددیسک شما پر شده از انواع ویدیو و فوتیج. همین فایلهای ویدیویی که مشاهده میکنید درون خود برنامه نویسی هایی دارد که موجب میشود فریم های ویدیویی را ذخیره و ما در نهایت بصورت فیلم متحرک مشاهده کنیم.

فرمت فایل های ویدیویی انواع مختلفی دارند. در اینجا به چند مورد از آنها اشاره میکنم. فرمت یا ساختار mov, mp4, avi, mts, هر کدام از این ساختارهای ویدیویی درون خود محتویات تصویری متحرک دارند، این فرمت های ویدیویی توسط تولیدکنندگان دوربین ها طراحی شده اند، زمانی که مشغول رکورد ویدیو هستیم، این فرمت ها در دوربین روی کارت حافظه ذخیره میشوند و حال اینکه در دوربین کدام فرمت ها ذخیره میشود کاملا بستگی به شرکت سازنده دوربین و همچنین نوع تنظیماتی است که فیلمبردار انجام میدهد.

فرمت فایل عکس

بدون تردید همه ما درون دستگاه های خود تعدادی عکس خانوادگی یا کاری داریم، این فایلها درون خود مشخصات مربوط به عکس را ذخیره مینمایند. یکی از طریق دوربین ذخیره شده است، یکی توسط یک طراح ترسیم شده است.

فرمت های عکس دارای تنوه فراوانی حتی بیشتر از فرمت ویدیو میباشد که به چند نوع از آنها اشاره میکنم، Raw, Jpeg, Png, Tiff, Bmp, در دوربین های عکاسی دو فرمت Raw و Jpeg ذخیره میشوند. همانطور که میبینید فرمت های زیادی در دنیای دیجیتالی داریم که هر کدام به هدفی طراحی شده اند.

فرمت فایل صدا

وقتی به موزیک گوش میدهیم، یا وقتی در گوشی ما پیامی دریافت میشود و صدایی به گوش میرسد، یک فرمت صدا پخش میگردد. فرمت های صدا نیز دارای انواع مختلفی مانند Wave, Mp3, Midi هستند.

روش تشخیص فرمت فایل

سوالی که در ذهن هر شخص در حال با فایلها و فرمت های دیجیتالی ایجاد میشود این است که از کجا متوجه شوم فرمت فایل مورد نظرم چیست؟ ساده ترین روش در ویندوز این است که روی فایل راست کلیک و آخرین گزینه یعنی Properties را کلیک نموده تا به سادگی فرمت فایل به شما نمایش داده شود.

به تصویر بالا نگاه کنید، چهار کادر قرمز رنگ برای شما ایجاد نموده ام. قسمت های مشخص شده همان فرمت فایلها میباشند. یکی zip است از نوعی که وظیفه فشرده نمودن فایل را برعهده دارد، دیگری docx است از نوع فرمت هایی که مخصوص نرم افزار ماکروسافت آفیس Word میباشد و درون آن تایپ میکنیم یا نوشتارها را ثبت میکنیم، دیگری jpg مشهور یا همان عکسهایی که در سیستم خود مشاهده میکنیم، دیگری mp4 همان فایلهای ویدیویی که در دوربین ذخیره میشوند یا دانلود میکنیم. روش بالا در ویندوز بود.

برای دیدن پسوند فایل در سیستم عامل مک کافی است روی فایل راست کلیک نموده و گزینه Get info را انتخاب کنید.

اینها فقط 4 نوع فرمت بود که من نام بردم، صدها فرمت وجود دارد که ممکن است من و شما هیچوقت از سایر انها استفاده نکنیم، پس نیازی به یادگیری همه فرمت های فایل نیست.

پسوند فایل چیست ؟

همانطور که در بالا با فرمت های متعددی آشنا شده اید، حال باید بدانید که هر فرمت دارای پسوندی است، پسوند فرمت چیست؟ فرصت کنید نام من محمد ملکی است، ملکی همان پسوند است، ما از روی پسوند فرمت فایل را شناسایی میکنیم، بطور مثال، یک فایل ویدیویی داریم به حالت section.mp4 این فایل همانطور که مشخص است یک فرمت ویدیویی است، پسوند آن mp4 است. اگر منبعد از شما پرسیدند که فرمت فایل چیست ابتدا به پسوند آن دقت کنید، اگر برای شما ناشناس بود، به شخص مخاطب پسوند آنرا بگوید.

به پسوند فایل File Extension نیز میگویند.

1. شاید تمایل نداشته باشید که برای فهمین اینکه فایل چه پسوندی دارد روی آن راست کلیک و پراپرتیز بزنید، میتوانید با گزینه مشخص شده در زیر کاری کنید که همیشه در همه جای ویندوز پسوند فایل نمایش داده شود، پس از فعال نمودن این گزینه، در مای کامپیوتر یا This PC در هر پوشه یا حتی دسکتاپ که بروید پسوند فایلها نمایش داده میشوند.

2. برای نمایش دائمی پسوند فایلها در مک نیز مطابق تصویر زیر عمل کنید

نمایش دائمی پسوند فایلها در مک

درباره فرمت های ویدیویی بیشتر یاد بگیرید اگر تدوینگر یا در زمینه ویدیو فعالیت دارید

یک فرمت ویدیویی درون خود اطلاعات کاملا دیجیتالی تصویری را نگهداری میکند، فرمت های ویدیویی تمام تلاش خود را دارند که همیشه حجم فایل ویدیویی در حداقل باشد، البته مدنظر بگیرید فرمت هایی مانند لاگ یا Raw از این موضوع ما خارج هستند.

فرمت ویدیو یک تفاوت دیگر با اغلب فرمت ها دارد، اینکه یک ویدیو هم تصویر دارد و هم صدا، یعنی در یک فایل به صورت همزمان فرمت ویدیو و صدا نگهداری میشود.

فرمت ویدیویی توسط سخت افزار یا نرم افزار برای پخش شدن و یا تدوین با نرم افزار باید دیکود شود ( عملیات دیکودینگ در تدوین فیلم چیست ؟ ) که به این عملیات دیکود شدن میگوییم.

کم گفتم اما سعی کردم به نحوی یاد بگیرید تا منبعد در موردی پسوند فایل و فرمت فایل اگر سوالی براتون پیش اومد به جوابهاش برسید.